Copy SMS

Սյուրռեալիստի ու կոմպոզիտորի հանդիպումը

Սյուրռեալիստի ու կոմպոզիտորի հանդիպումը - սուսերով պար, Դալի, Խաչատրյան, հանդիպում

 Ձեզ կպատմեմ մի հետաքրքիր պատմություն, որը գրվել է Միխայիլ Վելլերի կողմից: 

Արամ Խաչատրյանըլինելով աշխարհահռչակ մարդցանկալի հյուր էր ոչ միայն հարազատ ՀայաստանումՄոսկվայումԼենինգրադումայլև արտասահմանումՖրանսիայում,Իսպանիայումորտեղ մշտապես լինում էր:

Մի անգամ Իսպանիայում մեծ հաջողությամբ ընթացող հյուրախաղերի ժամանակ ահա թե ինչ տեղի ունեցավ:

Իսպանացիներն ընդհանրապես երաժշտասեր ժողովուրդ ենիսկ հատկապես գնահատել գիտենխանդավառկրակոտ երաժշտությունըԱյդ օրերին հյուրախաղերի կազմակերպիչներըկոմպոզիտորին հարցրինթե ինչ կկամենար տեսնել կամ ստանալ մեծ մաեստրոն Իսպանիայում:Իրենք ուրախ կլինեն հանճարեղ կոմպոզիտորին ծառայելցանկությունը կատարելմեծ հաճույքպատճառել:

Խաչատրյանը կյանքում և կենցաղում համեստ մարդ էր և իր մեծությունն ու փառքնարժանապատվորեն էր կրումՆրան ընդունել էին բարձր մակարդակովև երևի նա պետք էցանկանար միայն թռչնի կաթԲայց թռչնի կաթ չէր օգտագործումնրա սիրած խմիչքն «Արարատ»կոնյակն էրԻպատասխան իր հանճարեղության մասին հաճոյախոսություններինաշնորհակալություն հայտնեց կազմակերպիչներին և ասացոր Իսպանիանուր ինքը պատիվ ունիելույթ ունենալ, 20-րդ դարի մեծագույն նկարիչ Սալվադոր Դալիի հայրենիքն էորին ինքը պաշտում էՆշեցոր հիացած է իսպանական հյուրասիրությամբև որևէ այլ ցանկության մասին խոսք լինել չի կարողՄիակ բանըոր կցանկանարՍալվադոր Դալիի հետ ծանոթանալը և նրան անձամբ իրհիացմունքը և խորին հարգանքը հայտնելն էՆույնիսկ կցանկանար ունենալ նկարչի ալբոմըհեղինակի ստորագրությամբ:

Այս հայտարարությունից հետո կազմակերպիչները տարակուսեցինԲանն այն էոր Դալին հայտնիէր իր անըմբռնելի էքսցենտրիկությամբիր արտասովոր վարքովև գրեթե անհնար էր կատարելկոմպոզիտորի խնդրանքըԱվելինդա անհնար էր նաև այն պարզ պատճառովոր Դալին ապրումէր Ամերիկայում և հազվադեպ էր Իսպանիա գալիս:

Բայց ամեն ինչ հաջողվեց հեքիաթային արագությամբ և կասկածելիհեշտությամբ:Անդրօվկիանոսային Դալին հեռախոսով բարյացակամորեն լսեց հանդիպման ցանկության մասին ևպատասխանեցոր ինքը հանճարեղ կոմպոզիտորի երկրպագուն է և երջանիկ կլինիցանկացածպահի ընդունել իսպանական իր համեստ առանձնատանըՆա ասացոր երջանիկ այդ հանդիպման համար ինքը պատրաստ է թողնել բոլոր գործերըորոնք առանձնապես կարևոր էլ չենՈ՞ւմ էպետք ինքըխեղճծեր նկարիչըՀենց հիմա կգնա օդակայան և ինքնաթիռ կնստիԱսենք վաղը`ցերեկվա ժամը 2-ինԵթե հանճարեղ կոմպոզիտոր Խաչատրյանը համաձայն էապա ինքըհամեստ ներկարար Դալինանհայտ անհաջողակըիր կյանքի մնացյալ օրերը երջանիկ կապրի,բացարձակապես երջանիկքանզիիր աննշան անձը հետաքրքրություն է առաջացրելհամաշխարհային երաժշտության այդպիսի հսկայի և լուսավորչի համար:

Այս խոսքերից սիրտը կանգնելու չափ ցնցված իմպրեսարիոն հրավերը փոխանցեց Խաչատրյանին`իսպանական նրբագույն պատշաճությամբ զգացնել տալովոր Խաչատրյանի փառքը վաղուց անցելէ հնարավորի և անհնարինի սահմանագիծըԵթե ինքըուսուցիչ Դալինոր ընդունակ է հենց այնպեստրամադրությունից ելնելով կամ սկանդալային ինքնառեկլամի համար ցանկացած պրեզիդենտի «ուղարկել ուր հարկն է», այդպես բարձր է գնահատում Խաչատրյանին...

Եվ հաջորդ օրըժամը երկուսից 3րոպե պակասԽաչատրյանինիմպրեսարիոյինքարտուղարին ևթարգմանչուհուն կառավարական դասի լիմուզինը հասցրեց Դալիի ճերմակաքարաշտարակավորմավրիտանական ապարանքի դարպասների մոտ:

Կուրացուցիչ շքեղությամբ հագնված դռնապանն ու թիկնապահըդարպասը բացելովհայտնեցին,որ տանտերն արդեն սպասում է և ցանկանում մտերմիկ ընտանեկան հանդիպում անցկացնելայդիսկ պատճառով թարգմանիչ պետք չէքանզի մոնսինյոր Դալիի կինը ռուս է:

Մեքենան նույնպես պետք չէքանզի մոնսինյոր Դալին կարգադրել է հանդիպումից հետոկոմպոզիտորին տանել իր մեքենայով:

«Ո՞վ է ձեզանից սինյոր Խաչատրյանըպատիվ արեքսինյո'րնե'րս համեցեքՈ՛չՈ՛չ:Մնացածներին ընդունելու կարգադրություն չի եղել»:

Մնացածները տարակուսած բարձրացրեցին ուսերըբայց չզարմացանորովհետև այս ամենը Դալիի «ձեռագիրն» էրՆրանք սեղմեցին Խաչատրյանի ձեռքըցանկանալով հաճելի ժամանցևխնդրեցին իրենց ողջույնները հաղորդել մեծ հայրենակցին ու հեռացան:

Իսկ Խաչատրյանին մարմարյա ծառուղով ուղեկցեցին պալատՍանդղամուտքի մոտ նրանխոնարհաբար գլուխ տվեց թագավորական պալատի արարողապետ հիշեցնող մեկըԵվԽաչատրյանն սկսեց մտածելճի՞շտ է արդյոք հագնվելգուցե նպատակահարմար կլիներներկայանալ սմոքինգով... Բայց այդ մասին նրան չէին զգուշացրելԵվ ժամն էլ ցերեկ էհանդիպումըոչ պաշտոնականԵվ հետոհենց ինքն էլ մեծ մարդ էի՞նչ կա որ...

Արարողապետը հրավիրեց մի շքեղ ընդունարան (ճերմակ ծեփակերտվածքհավաքածոմանրատախտակ և հայելիև առաջարկեց նստելՆա իսպաներենով տեղեկացրեցոր մոնսինյորԴալին հիմա այդ դռնով ներս կմտնի:

Այդ պահին պատի հնագույն ժամացույցը ձայնեց երկու անգամ (ժամը երկուսն էր): Արարողապետը խոնարհվեց և անհետացավիր ետևից փակելով դուռը:

Խաչատրյանը սենյակում մենակ մնաց:

Նա նստեց ոսկեթել շքեղ բազմոցին (անկասկած Լուդովիկոս XV-ի ժամանակաշրջանի): Նրա դեմխճանկար սեղան էրվրան հայկական կոնյակներիսպանական գինիմրգեր և ծխախոտԻսկ սրահի մյուս անկյունումոսկյա մեծ վանդակի մեջքայլում էր ծիածանագույն փետուրներով սիրամարգը

Անցան րոպեներևս մի քանի րոպեԳիտենալովոր Իսպանիայում ճշտապահությունն իսպառընդունված չէնա աշխուժորեն սկսեց դիտել շրջապատըուղղել փողկապըձեռքով հարդարելմազերըՀավանաբար Դալիի կինըԳալաննույնպես կգաքանզի թարգմանչի կարիք չկաՆամտքում բառեր էր ընտրումնուրբ հաճոյախոսություններ մշակում:

Երկուսն անց 10 րոպեին ենթադրեցոր Դալին ուր որ է կհայտնվիհինգ րոպե անց ավելի հարմարտեղավորվեց բազմոցին և արկղից ծխախոտ վերցրեցՈտքը ոտքին դրեց և սկսեց քուլա-քուլա ծուխարձակելԵրկուսն անց 20 րոպեին մի փոքր անհանգստացավգրողի ծոցը կորչիախր հանդիպումը ժամը երկուսին էրՄի կում կոնյակ լցրեց ու խմեցԵրկուսն անց կես ևս մի կում կոնյակ խմեց ումի բաժակ գինիհետո խաղող պոկեցԴեմքին անհանգստության նշաններ հայտնվեցինԻնչ անտաշությունինչ էինքը երեխա՞ էԿանգնեցպիջակն արձակեցհետո փողկապի կապըթուլացրեց և սկսեց քայլել սենյակումՀետո ձեռքերը դրեց գրպանը ու սկսեց քայլել սրահումՆայում էր սիրամարգինապուշ թռչուն էգոռում է էշի պեսԺամը երեքից 15 պակաս այս հանդիպումըԽաչատրյանին սկսեց դուր չգալՆա փորձեց բացել այն դուռըորտեղից պետք է հայտնվեր Դալին:Գուցե արարողապետը շփոթե՞լ է սրահներըԲայց դուռը կողպեքով փակված էրԵվ Խաչատրյանըորոշեցկսպասի մինչև երեքը և կգնա գրողի ծոցըԱյս ինչ այլանդակություն է... Սա արդեննվաստացուցիչ է:

Ուղիղ երեքին նա նյարդայնացած թքեց ծխախոտի մնացորդի վրամի թաս«Ախթամար» խմեց ևհաստատակամ մոտեցավ դռներինԲայց պարզվեցայն դուռըորտեղից ներս էր մտելչէր ուզումբացվելԽաչատրյանը զարմացավպտտեց բռնակըտարակուսած թոթվեց ուսերըՀետոհերթականությամբ փորձեց բացել սրահի բոլոր դռներըԲոլորը փակ էինՇփոթվածմոլորված ևբարկացած սկսեց հրելփակ էինԿենտրոնանալու համար մի բաժակ կոնյակ էլ խմեցբարձրաձայն հայհոյեցթքեց սիրամարգի ուղղությամբքանդեց-հանեց փողկապն ու կոխեց գրպանըՓնտրեց հեռախոս կամ զանգի կոճակԲայցիզուր:

Գուցե Դալիի հետ ինչ-որ բա՞ն է պատահելգուցե նա դեռ չի վերադարձել ԱմերիկայիցԲայցախրհրավիրեցինհավաստեցին... գժվել կարելի էԱրդեն ուտելու պահանջ զգացհաստափոր մարդ էսիրում է հաճույքով ուտելԱրդեն ճաշելու ժամանակն էրԻ դեպնա դիտավորյալ նախօրոքչճաշեցորպեսզի Դալիի հետ ճաշի:

Նորից նստեց սեղանի կողքինմի տանձ ընտրեցնարնջի հյութը կաթեցրեց վերնաշապիկինմի հատ էլ կոնյակ գցեցՍկսեց կատաղելսրտնեղել:

Երեք անց կեսին բնական պահանջ զգացբայց դռները փակ էինԱրդեն քաղաքավարությանկանոնները հարգելու ժամանակը չէրՍկսեց թակել բոլոր դռներըհետո թակոցներն ուժեղացան:Ոչ մի պատասխանՓորձեց բացել պատուհանը կամ գոռալԲայց հատուկ հաստությանպատուհանը բացել անհնար էրՆա սկսեց վազվզել սենյակում և բարձրաձայն հայհոյելԺամը 4-ինմոտ համբերության բաժակը լցվեցՈրոշեցկհամբերի մինչև չորսըհետո ինչ կլինիկլինիթողկորչեն սրանք գրողի ծոցըՊատուհանի մոտ մավրիտանական հնաոճ մի սկահակ կարգեղեցկատեստարողունակԵվ սկահակն սկսեց խառնել նրա մտքերըԺամը 4-ին վերջապեսայլևսչհամբերելովնա բավարարեց բնական պահանջը:

Ժամը ուղիղ 4-ին խլացուցիչ ձայնովինչ-որ տեղ թաքցված բարձրախոսից հնչեց«Սուսերով պարը»: Դուռն աղմուկով բացվեցև հատակ մաքրելու երկարակոթ խոզանակը հեծածբոլորովին մերկ,գլխավերևում սուսեր ճոճելովթռչկոտելովներս մտավ Սալվադոր Դալին:

Հենց այդպեսգլխավերևում ճոճելով սուսերըբոլորովին մերկխոզանակը հեծածնա սիգ արշավեց ամբողջ սրահով մեկ և դիմացի հենց այդ պահին բացված դռնից դուրս թռավԴուռը փակվեց ու երաժշտության ձայնը կտրվեց:

Ներս մտավ արարողապետը և հայտարարեցոր ընդունելությունն ավարտված էԵվ հրավիրեց դեպի ելքը:

Այս ամենից քար կտրած Խաչատրյանը ջղաձգորեն կարգի բերեց իրենՍանդղամուտքի մոտ նրանհանձնեցին հոլանդական տպագրությամբ Դալիի պերճաշուքշքեղ ալբոմըհեղինակի սրտառուչմակագրությամբորպես անմոռանալի հանդիպման հուշանվեր:

Կոմպոզիտորին նստեցրին ավտոմեքենա և հյուրանոց հասցրեցինՃանապարհին Խաչատրյանն ուշքի եկավցանկացավ դուրս շպրտել գարշելի ալբոմըբայց միտքը փոխեց:

Իսկ հյուրանոցում նրան անհամբեր սպասողներըիրար ընդհատելովհարցուփորձում էինթե ինչպես անցավ երկու հսկաների հանդիպումըԿոմպոզիտորն արվեստի մասին ինչ-որ անկապ բանփնթփնթացաշխատելով կարճ խոսելորպեսզի ստի մեջ չխճճվի:

Հենց նույն օրը հանդիպման մանրամասները տպագրվեցին երեկոյան թերթում:

Ի դեպԴալին ներողամիտ տոնով թերթում նշել էրոր վայրի Ռուսիայի սովորական հյուրը գիշերանոթի տեղ օգտագործել էր 600 տարվա հնություն ունեցողհարյուր հազար դոլար արժողությամբ հնաոճ սկահակը:

ԻնչևէԽաչատրյանն այլևս Իսպանիա չմեկնեց:Սյուրռեալիստի ու կոմպոզիտորի հանդիպումը - սուսերով պար, Դալի, Խաչատրյան, հանդիպում