Copy SMS

❤☆*❤ VaRd ★ •°´

Պաշտոնը՝ Հեղինակ

Գրել նամակ
  • Գրառումներ 8
  • Ֆավորիտներ 0
  • Հետևորդներ 0
Նոյ 05

Թվում էր

Թվում էր սովորական ծանոթության նման է լինելու իմ և քո ծանոթությունը : Այո , ‘’թվում’’ էր , դա զգացի հենց այն պահին, երբ երկար ժամանակ անց տեսա նկարդ , որից հետո սիրտս սկսեց սովորականից արագ բաբախել:Աննկարագրելի զգացում էր …. Անմեղ աչքերով մի աղջիկ , որ մտավ սիրտս հենց իր անմեղ աչքերով ու նրբիկ հայացքով…Ամեն անգամ ինձ քո լինելության մասին հիշեցնելով ստիպեցիր , որ անտարբեր չմնամ , որ գերին դառնամ աչքերիդ … Նոր սեր էր կարծես ծնվում սրտումս:Օրեցօր ուղղակի ծանոթությունը վերածվում էր սիրահարվածության , ինչքան էլ փորձեի համոզել ինքս ինձ , որ չկա ոչ մի զգացմունք քո հանդեպ ` զուր էր … Աչքերդ,հայացքդ ստիպում էին ինձ անվերջ մնալ քո սիրո ծուղակում , որից դուրս գալ էլ չէի փորձում … Քո անընդհատ հիշեցումները հենց քո մասին տանում էին միայն քեզ սիրելու ճանապարհով : Բայց դրան հակառակ խոսքերդ, ակնարկներդ , որ մոռանամ քեզ , որ մեզ խանգարող հանգամանքները շատ են , թվում էր , որ կոչնչացնի զգացածս , բայց ավելի էր սերս ավելացնում : Անկեղծ , նվիրական ու մաքուր սեր էի զգում քո հանդեպ , բայց … Երևի հիշում ես , չես մոռացել մեր ջերմ զրույցները , որ հիմա էլ , թե հիշում եմ ժպիտ է հայտնվում դեմքիս … Երբեք չեմ մոռանա , որ ինձ ‘’ պապիկ ‘’ էիր անվանում , իսկ դու իմ հուշերում մնալու ես , որպես իմ ‘’դմբո ‘’ : Գիտեմ , որ ուրախանում էիր, երբ քեզ ‘’ դմբո ‘’ էի անվանում … Այո’ , փորձել եմ ամեն ինչ անել , որ չտխրես ու քեզ ոչ մի վայրկյան տխուր չտեսնեմ , սակայն գուցե չի հաջողվել ինձ մոտ …. Գուցե չեմ եղել այն , ինչ դու էիր փնտրում , ինչ դու էիր երազում … Չես դադարում մտքումս լինել , հիշում եմ ամեն պահ … Հիմա որոշել եմ ուժեղ լինել , ու այս ` հրաժեշտի նամակով էլ փորձում եմ անդարձ թողնել քեզ իմ անցյալում … Չմոռանաս , որ դու չես ցանկացել , որ ներկադ լինեմ , ոչ էլ ապագադ … Գուցե այսպես էր որոշված , գուցե պետք է ուղղակի սիրեի քեզ ու չլինեի կողքիդ… գուցե … Ես թողնում եմ քեզ , բայց ամբողջ սրտով ուզում եմ , որ երջանիկ լինես , թող որ ոչ ինձ հետ …
Նոյ 05

Ալկոհոլի չարաշահում և առողջություն

«Սալյո՛ւտե», «Զա վաշե զդորո՛վյե», «Չուկ սուկ կուե՛յ», «Սանտե՛յ»։ Իտալերեն, ռուսերեն, վիետնամերեն և ֆրանսերեն այս արտահայտությունները, որ խմելուց առաջ հաճախ են ասում մեկտեղ հավաքված ընկերներն ու բարեկամները, նշանակում են «ո՛ղջ լինենք»։ Իրականում, սակայն, խմիչքը միլիոնավոր մարդկանց գերեզման է տանում։ ԱԼԿՈՀՈԼԻ չարաշահումը բազմաբնույթ խնդիր է։ Տարբերվում է չարաշահման երեք փուլ։ Առաջինը, ըստ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության, «կանոնավոր ալկոհոլային հարբեցումն է, որի հետևանքով մարդը կարող է վնաս հասցնել» իր ֆիզիկական և հոգեկան առողջությանը կամ հասարակությանը։ Այդպիսի դեպքերում անհատը ավելի շատ ոգելից խմիչք է ընդունում, քան դա թույլատրվում է առողջապահական մարմինների կամ օրենքի կողմից։ Երկրորդ փուլում հարբեցումն արդեն իսկ վնասած է լինում մարդու ֆիզիկական կամ հոգեկան առողջությունը, սակայն դեռ կախվածություն առաջ բերած չի լինում։ Երրորդ փուլը ալկոհոլամոլությունն է՝ «ոգելից խմիչքի հանդեպ անզուսպ հակումը»։ Անհատը խմիչքի սուր պահանջ է զգում, շարունակում է խմել՝ չնայած դրա հետևանքով առաջացած խնդիրների, և վատ է զգում իրեն ալկոհոլի բացակայության դեպքում։ Անկախ այն բանից, թե ինչ տարիքի, սեռի կամ ազգության եք պատկանում՝ դուք չեք կարող խուսափել այն խնդիրներից, որ առաջ են գալիս կանոնավորաբար հարբելու հետևանքով։ Իսկ ինչպե՞ս է ալկոհոլն ազդում մարդու օրգանիզմի վրա։ Ոգելից խմիչքների չարաշահումը ի՞նչ վնասներ կարող է հասցնել առողջությանը։ Եվ ալկոհոլի ո՞ր քանակությունն է նորմալ համարվում։ Վնասակար՝ ուղեղի համար Էթանոլը՝ ալկոհոլային խմիչքների մեծ մասում առկա միացությունը, նյարդատոքսին է, այսինքն՝ նյութ, որը կարող է վնասել կամ քայքայել նյարդային համակարգը։ Իրականում, հարբածությունը թունավորման ձև է։ Մեծ քանակությամբ էթանոլը կարող է մարդուն գցել կոմայի մեջ և անգամ հանգեցնել մահվան։ Օրինակ՝ Ճապոնիայում ուսանողների շրջանում տարածված «իկինոմի» կոչվող սովորությունը (մի շնչով մեծ քանակությամբ ալկոհոլ խմելը) ամեն տարի երիտասարդների մահվան պատճառ է դառնում։ Մեր օրգանիզմը ունակ է էթանոլը վերածելու անվտանգ նյութերի, սակայն դա տեղի չի ունենում միանգամից։ Եթե ալկոհոլի ընդունումն ավելի արագ է կատարվում, քան օրգանիզմի կողմից նրա վնասազերծումը, ապա տեղի է ունենում էթանոլի կուտակում. մի բան, որը խիստ բացասաբար է անդրադառնում ուղեղի գործունեության վրա։ Ի՞նչ առումով։ Խոսելու կարողությունը, տեսողությունը, հավասարակշռությունը պահելու ունակությունը և վարքը արդյունք են ուղեղի նյարդաբջիջներում տեղի ունեցող աներևակայելիորեն բարդ քիմիական ռեակցիաների։ Էթանոլի առկայությունը փոխում է այդ ռեակցիաները՝ թուլացնելով կամ ակտիվացնելով որոշ միջնորդանյութեր, որոնք նյարդային ազդակները հաղորդում են մի նյարդաբջջից մյուսին։ Դրա հետևանքով ինֆորմացիան աղավաղված է փոխանցվում, ինչը խոչընդոտ է հանդիսանում ուղեղի նորմալ գործունեության համար։ Դա է պատճառը, որ երբ մարդը չափից շատ է խմում, նրա խոսքը դառնում է անհասկանալի, տեսողությունը նվազում է, շարժումները վերահսկելու կարողությունը թուլանում, իսկ վարքը դառնում է անկառավարելի ու սանձարձակ. բաներ, որ թունավորման նշաններ են։ Եթե մարդը ալկոհոլ է օգտագործում երկար ժամանակ, ուղեղը սովորում է հակազդել էթանոլի թունավոր ազդեցությանը և պահպանել նյարդերի նորմալ կենսագործունեությունը։ Սա առաջ է բերում ալկոհոլի հանդեպդիմադրողականություն։ Արդյունքում նույն քանակությամբ ալկոհոլը ավելի թույլ ազդեցություն է թողնում, քան մինչ այդ կթողներ։ Ալկոհոլամոլությունը առաջ է գալիս այն ժամանակ, երբ ուղեղն այնքան է սովորում ալկոհոլի առկայությանը, որ այլևս չի կարողանում նորմալ գործել՝ առանց դրա։ Օրգանիզմն իր քիմիական հավասարակշռությունը պահպանելու համար սկսում է ալկոհոլ պահանջել։ Եթե նման անհատը ոգելից խմիչք չի ընդունում, նրա ուղեղը չի կարողանում աշխատել, և նրա մոտ հիվանդագին երևույթներ են սկսվում, ինչպես օրինակ՝ անհանգստություն, դող և անգամ գիտակցության կորուստ։ Ուղեղի բաղադրության մեջ փոփոխություններ առաջ բերելուց բացի, ալկոհոլը կարող է հանգեցնել բջիջների ապաճման և քայքայման՝ փոխելով ուղեղի կառուցվածքը։ Ու թեև ոգելից խմիչքներից հրաժարվելու դեպքում որոշ չափով հնարավոր է բուժվել, սակայն երբեմն ուղեղին հասցված վնասը անդառնալի է ու բացասաբար է անդրադառնում հիշողության և մտավոր այլ ունակությունների վրա։ Ավելին, ուղեղը վնասվում է ոչ միայն երկարատև չարաշահումից։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ առողջությունը կարող է տուժել նույնիսկ այն դեպքում, երբ ալկոհոլը չարաշահվում է համեմատաբար կարճ ժամանակահատվածում։ Լյարդի հիվանդություններ և քաղցկեղ Լյարդը անգնահատելի դեր է խաղում սննդի մարսման, վարակների վերացման, արյան շրջանառության կարգավորման, օրգանիզմից թունավոր նյութերի, այդ թվում նաև ալկոհոլի հեռացման գործում։ Ոգելից խմիչքների երկարատև չարաշահումը վնաս է հասցնում լյարդին՝ երեք փուլով։ Առաջին փուլում՝ էթանոլի քայքայումը դանդաղեցնում է ճարպերի մարսման գործընթացը, ինչի հետևանքով դրանք սկսում են կուտակվել լյարդում։ Դա կոչվում է լյարդի ալկոհոլային ճարպային կազմափոխություն։ Ապա մարդու մոտ ժամանակի ընթացքում առաջ է գալիս լյարդի քրոնիկական բորբոքում՝ հեպատիտ։ Բացի այդ, ալկոհոլը իջեցնում է օրգանիզմի դիմադրողականությունը լյարդբորբ B–ի և C–ի վիրուսների նկատմամբ։* Եթեբորբոքային պրոցեսը չկանխվի, ապա բջիջները կքայքայվեն և կմահան։ Դեռ ավելին, ալկոհոլը վատթարացնում է վիճակը, քանզի խթանում է բջիջների մահվան բնականոն գործընթացը (ապոպտոզ)։ Հիվանդության վերջին փուլը ցիռոզն է։ Լյարդի շարունակական բորբոքման և բջիջների ոչնչացման կործանարար պրոցեսը անդառնալի վնաս է հասցնում մարդուն։ Ի վերջո լյարդը կորցնում է իր սպունգանման հատկությունն ու կարծրանում։ Ապա սկսում է սպիանալ, ինչը խոչընդոտում է արյան նորմալ հոսքը՝ հանգեցնելով լյարդային անբավարարության և մահվան։ Թույն՝ պտղի համար Ալկոհոլի չարաշահման ամենացավալի հետևանքներից մեկը չծնված երեխայի վրա նրա թողած ազդեցությունն է։ «Զարգացող պտղի համար ալկոհոլը շատ ավելի վնասակար է, քան դեղանյութերի չարաշահումը»,— ասվում է մի աշխատության մեջ («International Herald Tribune»)։ Երբ հղի կինը ոգելից խմիչք է ընդունում, նրա ներսում զարգացող երեխան նույնպես խմում է։ Մինչդեռ ալկոհոլի թունավոր ազդեցությունը հատկապես վնասակար է պտղի զարգացման այս շրջանում։ Ալկոհոլը անդառնալի վնաս է հասցնում չծնված երեխայի կենտրոնական նյարդային համակարգին։ Նյարդաբջիջների կազմավորման պրոցեսը նորմալ չի ընթանում։ Բջիջները ոչնչանում են, որոշ բջիջներ էլ սկսում են աճել ոչ ճիշտ տեղերում։ Այս ամենի հետևանքով առաջացող հիվանդությունը, որը կոչվում է ալկոհոլային համախտանիշ պտղի մոտ, նորածինների մտավոր հետամնացության գլխավոր պատճառն է։ Այդ հիվանդությամբ տառապող երեխաների շրջանում նկատվում են խոսքի հետ կապված խնդիրներ, մտավոր թերզարգացում, դանդաղ հասունացում, վարքի խանգարումներ, դանդաղ աճ, գերակտիվություն, լսողության ու տեսողության խանգարումներ և այլն։ Նման երեխաները հաճախ ծնվում են նաև դեմքի արատներով։ Ավելին, եթե մայրը հղիության ընթացքում նույնիսկ չափավոր քանակությամբ է ալկոհոլ ընդունել, ապա երեխան կարող է ձեռք բերել որոշակի հիվանդություններ, այդ թվում նաև վարքի և ուսումնական հմտությունների զարգացման խանգարումներ։ «Պարտադիր չէ ալկոհոլիկ լինել պտղին վնաս հասցնելու համար,— նշում է Վաշինգտոնի համալսարանի պրոֆեսոր Ան Սթրայզգաթը, որը զբաղվում է ալկոհոլի և թմրանյութերի օգտագործման հետևանքով պտղին հասցված վնասների հետազոտությամբ։— Բավական է, որ հղի ժամանակ կինը խմի»։ Իսկ Ֆրանսիայի՝ Առողջապահության և բժշկական հետազոտությունների ազգային ինստիտուտի հաղորդագրություններից մեկում ասվում էր. «Վտանգավոր է ալկոհոլ օգտագործել հղիության ողջ ընթացքում. երբևէ չի սահմանվել [ոգելից խմիչքի] մի այնպիսի նվազագույն չափաքանակ, որը վնասակար չի լինի» («Alcool—Effets sur la santé»)։ Ուստի կարելի է ասել, որ հղի կամ հղիանալու մտադրություն ունեցող կինը խոհեմաբար կվարվի, եթե ընդհանրապես հրաժարվի ոգելից խմիչքներից։* Օգտագործել չափավոր Վերոհիշյալ հիվանդությունների ցուցակը այսքանով չի սահմանափակվում։ 2004 թ.–ին մի պարբերագրում նշվում էր, որ «անգամ քիչ քանակությամբ ալկոհոլը մեծացնում է վնասվածքներ ստանալու վտանգը և մարդուն խոցելի է դարձնում ավելի քան 60 հիվանդությունների նկատմամբ» («Nature»)։ Իսկ ինչպե՞ս խուսափել այդ վնասներից։ Աշխարհի տարբեր ծայրերում ապրող միլիոնավոր մարդիկ, ոգելից խմիչքներ օգտագործելով հանդերձ, վնաս չեն հասցնում իրենց առողջությանը, քանի որ խմում են ժամանակ առ ժամանակ։ Առողջության պահպանման գլխավոր պայմանը չափավորությունն է։ Իսկ որքա՞նն է չափավոր։ Մարդիկ մեծամասամբ այն կարծիքին են, որ ալկոհոլը չափավորությամբ են օգտագործում։ Նրանք հավանաբար մտածում են, որ եթե չեն հարբել կամ դարձել ալկոհոլամոլ, ապա որևէ խնդիր այս առումով չունեն։ Այնինչ Եվրոպայում յուրաքանչյուր չորրորդ տղամարդը այնքան ալկոհոլ է ընդունում, որ նրան կարելի է հարբեցող համարել։ Ըստ տարբեր աղբյուրների՝ ոգելից խմիչքների չափավոր քանակություն է համարվում օրվա մեջ 20 գրամ մաքուր ալկոհոլը՝ տղամարդկանց համար, և 10 գրամը՝ կանանց։ Ֆրանսիայի և Բրիտանիայի՝ առողջապահության ոլորտի մասնագետները «թույլատրելի» են համարում երեք (ստանդարտ) բաժակ ոգելից խմիչքը՝ տղամարդկանց համար ու երկուսը՝ կանանց։ Իսկ ԱՄՆ–ի՝ Ալկոհոլի չարաշահման և ալկոհոլամոլության ազգային ինստիտուտը խորհուրդ է տալիս «65–ից բարձր տարիքի անհատներին սահմանափակել ալկոհոլի գործածությունը՝ օրվա մեջ խմելով 1 բաժակ»։* Պետք է նշել, սակայն, որ տարբեր մարդիկ տարբեր դիմադրողականություն ունեն ալկոհոլի նկատմամբ։ Որոշ դեպքերում չափազանց բարձր կարող են լինել անգամ այս ցածր նորմերը։ Օրինակ՝ «չափավոր քանակությամբ ալկոհոլը կարող է վնասակար լինել հուզական և տագնապային խանգարումներ ունեցողների համար» («10th Special Report to the U.S. Congress on Alcohol and Health»)։ Նաև պետք է հաշվի առնել մարդու տարիքը, հիվանդության պատմությունը, մարմնի կազմվածքը և այլն (տե՛ս «Ինչպես նվազեցնել վտանգը» շրջանակը)։ Ինչպե՞ս օգնել ալկոհոլը չարաշահող մարդկանց։ Այս հարցի պատասխանը կտրվի հաջորդ հոդվածում։ ԳԵՆԵՐԸ ՈՐԵՎԷ ԴԵՐ ԽԱՂՈ՞ՒՄ ԵՆ Ձգտելով գտնել ալկոհոլիզմի բուժումը՝ գիտնականները փորձել են պարզել, թե ինչ դեր են խաղում գեները ալկոհոլամության առաջացման և զարգացման հարցում։ Առ այսօր նրանք հայտնաբերել են մի քանի գեներ, որոնք թվում է որոշակի դեր են խաղում այն բանում, թե ինչպես է ալկոհոլը ներգործում օրգանիզմի վրա։ Սակայն գեները ալկոհոլիզմի միակ պատճառը չեն։ Նույնիսկ եթե որոշ մարդիկ ժառանգական նախատրամադրվածություն ունեն ալկոհոլից կախվածություն ձեռք բերելու, պարտադիր չէ, որ նրանք դառնան մոլի հարբեցող։ Այս հարցում կարևոր դեր է խաղում նաև այն միջավայրը, որում ապրում է մարդը։ Պարզվել է, որ ալկոհոլամոլ դառնալու հավանականությունը մեծ է, եթե անհատը սխալ դաստիարակություն է ստացել, մեծացել է ալկոհոլիկի ընտանիքում կամ հարբեցողների շրջապատում։ Դրան կարող են նպաստել նաև վեճերն ու տարաձայնությունները, էմոցիոնալ խնդիրները, դեպրեսիան, ագրեսիվությունը, հաճույքներ ստանալու ձգտումը, ալկոհոլի նկատմամբ բարձր դիմադրողականությունը, կամ որևէ այլ թմրանյութի հանդեպ հակվածությունը։ Փաստորեն, ալկոհոլամոլությունը առաջ է գալիս բոլոր այս, ինչպես նաև ուրիշ գործոններից։ ՖՐԱՆՍԻԱ Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ալկոհոլը չարաշահող մարդկանց թիվը մոտավորապես հավասար է 5 միլիոնի, որոնցից 2–3 միլիոնը մոլի հարբեցող է։ ՆԻԳԵՐԻԱ Լագոսում լույս տեսնող մի օրաթերթի համաձայն՝ «ավելի քան 15 միլիոն նիգերիացիներ»՝ բնակչության մոտ 12 տոկոսը, «ալկոհոլիկներ են» («Daily Champion»)։ ՊՈՐՏՈՒԳԱԼԻԱ Միջին հաշվով՝ այս երկրում յուրաքանչյուր անձ այնքան ալկոհոլ է ընդունում, որ դա ամենաբարձր ցուցանիշներից մեկն է աշխարհում։ Լիսաբոնում լույս տեսնող մի պարբերաթերթում նշվում է, որ այդ երկրի բնակչության 10 տոկոսը «ալկոհոլի պատճառով լուրջ առողջական խնդիրներ է ձեռք բերել» («Público»)։ ՄԻԱՑՅԱԼ ՆԱՀԱՆԳՆԵՐ Ըստ մի հաղորդագրության՝ «հարբեցողի կամ ալկոհոլամոլի ախտորոշում կարելի է տալ Ուղեղ՝ բջիջների քայքայում, հիշողության կորուստ, դեպրեսիա, ագրեսիվություն Տեսողության, խոսքի, կոորդինացիայի վատթարացում Կոկորդի, բերանի, կրծքի և լյարդի քաղցկեղ Սիրտ՝ մկանների թուլացում, սրտի անբավարարություն Լյարդ՝ ճարպի կուտակում, չափերի մեծացում, սպիացում (ցիռոզ) Այլ վտանգներ՝ իմուն համակարգի թուլացում, խոցեր, ենթաստամոքսային գեղձի բորբոքում Հղի կանանց մոտ՝ մտավոր հետամնաց կամ խեղանդամ երեխա ունենալու վտանգ [Նկար 8–րդ էջի վրա] «Զարգացող պտղի համար ալկոհոլը շատ ավելի վնասակար է, քան դեղանյութերի չարաշահումը» Մարդու օրգանիզմում չկա մի այնպիսի օրգան, որը չտուժի ալկոհոլից: Նյարդային համակարգն ալկոհոլի հանդեպ խիստ զգայուն է: Եթե ալկոհոլի խտությունն արյան մեջ ընդունենք 1 միավոր, ապա լյարդում այն կկազմի` 1.45, ողնուղեղում` 1.50, իսկ ուղեղում` 1.75 միավոր:մոտավորապես 14 միլիոն ամերիկացու՝բնակչության 7,4 տոկոսին»

Ինչ եք ցանկանում գնել այսօր՞

Նոյ 05

Անցնում էիր...

Անցնում էիր... Ողջ երեկոն քոնն էր կարծես, Ողջ երեկոն` իր բույրերով ու ջերմությամբ... Երկարափեշ եթե լիներ հագուստը քո` Ես կասեի, Որ երեկոն քարշ էր գալիս քո ետևից` Քո հագուստի փեշի նման... Սակայն կարճ էր հագուստը քո... Եվ երեկոն Ամփոփվում էր քո ծնկների ծալքերի մեջ` Կարճ հագուստիդ կարճ փեշերի կարի ներքո… Վերջալույսի արևը շեղ գտել էր քեզ Ու շուլալվել քո հագուստի կոճակներին... Վերջալույսի շեղ շողերի միջնորդությամբ Երկարում էր քո ստվերը` հմայքի՛դ պես, Ու քայլում էր քեզնի՛ց առաջ` հմայքի՜դ պես… Եվ արթնացավ մեջս հանկարծ Ինքնաձաղկման և ամոթի Տարօրինակ մի ցանկություն... Եթե կյանքում կա քեզ նման մի թանակություն Ես ինչպե՞ս եմ կյանքին նայել էժան աչքով` Ոչ թե անո՜ւշ մի հիացքով, Այլ մի տըտի՛պ, Հաճախ դա՛ռըն, Նաև կծո՜ւ մի հայացքով.... Եվ ինչպե՛ս եմ հաճախ իջել-ստորացել` Բարկանալու և դատելու աստիճանի, Չարանալու և ատելու աստիճանի, Ու թույլ տվել, որ նողկանքը տեղից հանի Հիացմունքի՜ն.... Հոգով-սրտո՜վ ներողություն… Այսուհետև, ինձ հավատա՜, Է՜լ չպիտի ես խառնվեմ ո՛չ իմ գործին. Է՜լ չպիտի այսուհետև Հակվեմ կյանքի աղտ-աղարտի ծանրության տակ: Առանց այն էլ ես հակված եմ բեռան ներքո Ա՛յն վիթխարի երգեհոնի, որ ի ծնե Սապատվել է իմ շալակին... Թող հնչի նա՛... Եվ անցիր դո՛ւ.... Միայն թե դու … «մե քիչ կամա՛ց գնա, գոզա՜լ», Որ քո կամաց և անշտապ քելքի չափին համաչափվի Մեր խեղճ սրտի տրոփյունը հաճախակված, Որ քո տեսքից հանգստանան աչքերը մեր, Եվ քեզ թաքուն ունենալուց Ջղերը մեր քիչ խաղաղվեն, Ու երկարի այս անդորրը` շուքի՛դ նման, Ու կարճանա հոգնությունը` փեշերի՛դ պես…
Նոյ 04

կենացդ լինի


Ասում են թույնով կենաց չեն խմում...
Իսկ ես կխմեմ...
Հանուն այս խաղի,այս կեղտոտ խաղի,
Որ հիմարաբար սեր էինք անվանում:
Հանուն այն բոլոր տառապանքների,
Որ խենթաբար զգացմունքներ էինք կոչում:
Հանուն...Քեզ...
Եվ քո աչքերի,որ ծովեր էի անվանում,
Ու չէի հասկանում,որ վաղուց խեղդվել եմ,
Ինձ շատ հարազատ այդ ծովի խորքերում,
...Ասում են թույնով կենաց չեն խմում,
...Կենացդ լինի...
Նոյ 03

Աշուն

Հանգչող բնության ոսկեվառ ոգին աշուն է ներկում: Դեղնակարմիր ծառերը խշշում են մեղմաձայն, գույնզգույն տերևներին օրորում է մի լուռ թախիծ: Ծառերը մերկացել, տերևաթափ են դարձել: Նրանք հառաչում են ինչպես մի ծերունի, ով կյանքի մայրամուտին այգաբացն է հիշում: Անձրևի ջրացող ուլունքները ճյուղերի վրա ալիքվող արցունք են կաթում և դիպչում չորացած տերևների տամկությանը: Ծառերը պատրաստվում են ձմռանը, որը մոտենում է՝ ուսերին դրած սառնության բեռը: Մերկացած ծառերին կփարվի ձյունը, որպես երբեմնի կարոտների և մեղավոր հույսերի ուշացած արդարացում: Չորացած տերևների հուշերի կանչը թերթում է օրացույցիս աշնանային էջերը: Ես հայտնվում եմ մանկության իմ արահետում, որտեղ ամեն մի ճանապարհ խաչմերուկ էր դառնում: Հիշում եմ, թե աշնանային օրերին որքան էր գեղեցկանում մեր այգի տանող  ճանապարհը. թափված տերևները, որպես արևի բեկված շողեր, զարդարում էին փողոցները:
  Տերևների մեղմաձայն շրշյունը դիպչում էր ականջիս և շոյում սրտիս նեղ լարերը: Քամին միշտ խաբում էր տերևներին՝ խելահեղ պարի հրավերով և տանում նրանց իր անդին հեռուները: Տերևները դողում էին աշնան սարսուռով, որը վերահաս ձմռան նախերգանքն է: Մինչ տերևներն աշուն էին երգում, գթազուրկ քամին տալիս էր նրանց վերջին քայլերթը: Ես տերևներ էի հավաքում աշնան գունագեղ պարահանդեսից և, որպես դեղին էջանշաններ, պահում իմ սիրելի գրքի էջերում: Այդ ժամանակից անցել են տարիներ: Փոփոխվող աշխարհի թարմությունը մաքրում է նույնության հայելին: Մի առավոտ, երբ ես նստած էի սենյակիս անկյունում, դարձյալ ձեռքս առա և բացեցի  Ակսել Բակունցի գիրքը, որի էջերում պահվում էր ծառերի ոսկեգույն թախիծը: Մանկության հեռավոր բույրերը լցվեցին հոգուս խոր անձավները: Տերևների սառած երակներում դեռ ապրում էին իմ մանկության կյանքի արևոտ հուշերը : Հաստաբուն ծառերը, որոնցից երբևէ կառչում էին տերևները, միշտ կանգուն են,- մտածում էի ես: Նրանք վաղուց մոռացել են դեղնակարմիր հրաշքներին, քանզի այժմ նրանց ճյուղերից թափվում են ուրիշ տերևներ,- շարունակվում էին մտորումներս,- մոռացումն է գծում հիշողության սահմանը:
  Մի օր աշունը գարուն կդառնա, ամիսների վազքին կհաջորդի տարիների երթը: Ձուլվելով բնության ոգուն՝ տերևներն աշուն կբուրեն, խառնելով աշխարհին իրենց անձրևոտ շշուկները: Մի կողմ դնելով գիրքը,հնացած  ես ես վեր կացա տեղիցս, տերևները ձեռքիս մոտեցա պատուհանիս: Նրանց մեկիկ-մեկիկ հանձնեցի քամուն՝ միահյուսելով ազատության զրնգուն կանչին: Գունագեղ պարի թովիչ պտույտը տարավ նրանց անծանոթ աշխարհներ: Երփներանգ անուրջները ձուլվեցին տերևների աշնանային երամին: Թող տանի նրանց քամին և պահպանի բնության ներդաշնակությունը: Ժամանակը հավերժական նորոգման հարատև ընթացքն է: Ընկնելուց հետո տերևներն այլևս չեն փարվի ճյուղերին, սակայն կկերտեն նորաբողբոջ ծառերի զմրուխտե տեսիլը: Դիպչելով բնության զարկերակին՝ նրանք ծաղկաբույր գարուն կբերեն:
Ամեն աշնան հետ նրանք կվառեն իմ մանկության բույրերի գույնզգույն հանդեսը:
Եվ տխրությունը ուրվական դարձած,
Թափառեց բոլոր կողմերն անպատճառ,
Անտառի՛ց, անտառ՛, փողոցից՛, փողոց՛,
Մայթից՛, մայթ՛ ու պարուրեց ինձ………..