Copy SMS

Փետ 04
Խոսք ընդ քեզ

Ես ամեն առավոտ քեզ այցի կգամ արևի շողով,
Որ քեզ ասեմ բարի լույս, ի'մ հրեշտակ,
Իսկ գիշերը քեզ այցի կգամ լուսնի տեսքով,
Որ քեզ ասեմ բարի գիշեր, ի'մ Լուսինե…

   Կներես ինձ փոքրիկս: Գիտեմ` շատ հարցեր ունես, բայց խոսքս չեմ ուզում կիսատ թողնել: Հարցերը մարդուն կործանում են, քանի որ նա այնքան ժամանակ է հատկացնում պատասխան որոնելու համար, որ խճճվում է կոշիկի թելերի պես, որոնք ոտքի տակ պիտի ընկնեն ու վայր գցեն քեզ: Մի' գայթակղվիր հարցերով: Օրդ սկսվելու է արևով, չզարմանաս, որ մի օր ամպամած սկսվի օրդ, այն քեզ պետք է գալու, որ կարոտել սովորես ուրախությանը: Եվ պետք չէ տխրել մռայլ օրից: Իրականում օրը խավար չէ, ամեն ինչ որոշվում է իրերի նկատմամբ ունեցած քո վերաբերմունքով. կարողացիր տեսնել լույսը… Արևոտ օրերը քեզ թույլ չեն տալիս մտքերդ ծանրաբեռնել հույզերով, իսկ մռայլ օրերի ժամանակ դու սկսում ես վերհիշել անցած- գնացած օրերը ու կարոտել: 
   Չխռովես, չփակվես ինքդ քո ներսում, դուռդ բացող չի լինելու, ու հանկարծ չսպասես, որ բացեն, չսպասես ոչնչի: Մարդիկ առանց այդ էլ կյանքի մեծ մասը սպասում են. սպասումից ավելի կարևորը կա: Ես չեմ ուզում քեզ համար հեշտ ճանապարհ ուղղեմ, դու ինքդ պետք է հասկանաս ամեն ինչ, դու դեռ կհասցնես մենակ մնալ, իսկ հիմա թող, որ շրջապատեն քեզ մարդիկ, միևնույնն է, իրենք կհեռանան իրենց ոտքով, դու դեռ չես հասցնի ընտելանալ նրանց: Ամեն ինչ չէ, որ քո երջանկության ուղի է դառնալու: Մարդիկ օր օրի են մեծանում, բայց ոչ բոլորն են հասունանանում: Օրերդ պիտի լցնեի խինդով ու ջերմությամբ, ափսոս… կյանքս անավարտ մնաց: 
Ախ, ժամանակ: ժամանակը անցնում է, ինչպես կցանկանայի հետ բերել ժամանակը և իմ անդարձ օրերում լինեի քեզ և մայրիկիդ հետ: Ների'ր հորդ, ի'մ լուսին, գերի դարձա ժամանակին և կորցրի նրան կառավարելու շնորհս... դարձա գերի ընդմիշտ: Ինձ հիմա հիշում են ժամանակում անցած, իսկ ներկայում ես չկամ: Դու չվախենաս ժամանակից, բայց և չատես նրան: Կարողացի'ր կառավարել ժամանակը, չթողնես հանկարծ` նա քեզ կառավարի, այլապես կհայտնվես իմ վիճակում:
   Գիտեմ`կարոտել ես ինձ: Արցունքներդ խեղդում են ներսիդ կարոտը: Սիրում եմ անձայն լացը, ես չեմ խանգարի քեզ, լա'ց,փոքրի'կս, լա'ց առանց ձայնի, թող մաքրվի ներսումդ ամեն ինչ, իսկ ձայնով լալիս ամեն ինչ չէ, որ դուրս է գալիս ներսիցդ, կենտրոնանում ես ձայնի վրա և մոռանում դատարկել ներսդ: Սիրի'ր լռությունը. այն ամեն ինչ արժե, մարդիկ գնահատում են լռությունը, բայց չեն սիրում: Քանի որ կարծում են, թե նրանց չես հասկանում, իսկ հասկանալու համար պետք է լսել: Իսկ դու հիմա ինձ լսում ես ու շատ լավ հասկանում: Կհանդիպենք դեռ, ի">

Խոսք ընդ քեզ


Խոսք ընդ քեզ

Ես ամեն առավոտ քեզ այցի կգամ արևի շողով,
Որ քեզ ասեմ բարի լույս, ի'մ հրեշտակ,
Իսկ գիշերը քեզ այցի կգամ լուսնի տեսքով,
Որ քեզ ասեմ բարի գիշեր, ի'մ Լուսինե…

   Կներես ինձ փոքրիկս: Գիտեմ` շատ հարցեր ունես, բայց խոսքս չեմ ուզում կիսատ թողնել: Հարցերը մարդուն կործանում են, քանի որ նա այնքան ժամանակ է հատկացնում պատասխան որոնելու համար, որ խճճվում է կոշիկի թելերի պես, որոնք ոտքի տակ պիտի ընկնեն ու վայր գցեն քեզ: Մի' գայթակղվիր հարցերով: Օրդ սկսվելու է արևով, չզարմանաս, որ մի օր ամպամած սկսվի օրդ, այն քեզ պետք է գալու, որ կարոտել սովորես ուրախությանը: Եվ պետք չէ տխրել մռայլ օրից: Իրականում օրը խավար չէ, ամեն ինչ որոշվում է իրերի նկատմամբ ունեցած քո վերաբերմունքով. կարողացիր տեսնել լույսը… Արևոտ օրերը քեզ թույլ չեն տալիս մտքերդ ծանրաբեռնել հույզերով, իսկ մռայլ օրերի ժամանակ դու սկսում ես վերհիշել անցած- գնացած օրերը ու կարոտել: 
   Չխռովես, չփակվես ինքդ քո ներսում, դուռդ բացող չի լինելու, ու հանկարծ չսպասես, որ բացեն, չսպասես ոչնչի: Մարդիկ առանց այդ էլ կյանքի մեծ մասը սպասում են. սպասումից ավելի կարևորը կա: Ես չեմ ուզում քեզ համար հեշտ ճանապարհ ուղղեմ, դու ինքդ պետք է հասկանաս ամեն ինչ, դու դեռ կհասցնես մենակ մնալ, իսկ հիմա թող, որ շրջապատեն քեզ մարդիկ, միևնույնն է, իրենք կհեռանան իրենց ոտքով, դու դեռ չես հասցնի ընտելանալ նրանց: Ամեն ինչ չէ, որ քո երջանկության ուղի է դառնալու: Մարդիկ օր օրի են մեծանում, բայց ոչ բոլորն են հասունանանում: Օրերդ պիտի լցնեի խինդով ու ջերմությամբ, ափսոս… կյանքս անավարտ մնաց: 
Ախ, ժամանակ: ժամանակը անցնում է, ինչպես կցանկանայի հետ բերել ժամանակը և իմ անդարձ օրերում լինեի քեզ և մայրիկիդ հետ: Ների'ր հորդ, ի'մ լուսին, գերի դարձա ժամանակին և կորցրի նրան կառավարելու շնորհս... դարձա գերի ընդմիշտ: Ինձ հիմա հիշում են ժամանակում անցած, իսկ ներկայում ես չկամ: Դու չվախենաս ժամանակից, բայց և չատես նրան: Կարողացի'ր կառավարել ժամանակը, չթողնես հանկարծ` նա քեզ կառավարի, այլապես կհայտնվես իմ վիճակում:
   Գիտեմ`կարոտել ես ինձ: Արցունքներդ խեղդում են ներսիդ կարոտը: Սիրում եմ անձայն լացը, ես չեմ խանգարի քեզ, լա'ց,փոքրի'կս, լա'ց առանց ձայնի, թող մաքրվի ներսումդ ամեն ինչ, իսկ ձայնով լալիս ամեն ինչ չէ, որ դուրս է գալիս ներսիցդ, կենտրոնանում ես ձայնի վրա և մոռանում դատարկել ներսդ: Սիրի'ր լռությունը. այն ամեն ինչ արժե, մարդիկ գնահատում են լռությունը, բայց չեն սիրում: Քանի որ կարծում են, թե նրանց չես հասկանում, իսկ հասկանալու համար պետք է լսել: Իսկ դու հիմա ինձ լսում ես ու շատ լավ հասկանում: Կհանդիպենք դեռ, ի'մ լուսին, ամեն լիալուսնի կհանդիպենք….

Ցունամի

Ինչ եք ցանկանում գնել այսօր՞

Փետ 02

գրքից

Պատժվում են ոչ միայն դավաճանության համար, այլ նաև հավատարմության համար... Աշխատիր ապրել դավաճանության և հավատարմության արանքում..
Արշակ 2-րդ
Փետ 02

Անհաս Խորհուրդ


Մարդիկ իրենց մեջ կուտակած ցավը դատարկում են լացով, իսկ դու գիտես ինչպե՞ս են ծառերը դա անում: Նրանք տերևաթափ են լինում: Մարդիկ այդ ամենը անում են գիշերը: Ծառերը այնքան խելացի են, որ տերևաթափ են լինում օրը ցերեկով....
հեղինակ՝ Ցունամի
Հուն 30

8 հետաքրքիր մտքեր Ալեքսանդր Դյումայից

1.Մի կառուցիր օդային ամրոցներ,որոնցից հետո իրականությունը քեզ ավելի ծանր կթվա:
2.Իրարից հեռու լինելը մարդկանց բաժանում է ոչ պակաս,քան մահը:
3. Ժամանակ է պետք , որ արցունքներից մշուշված աչքերը կրկին սրատես դառնան:
4.Իրականում ինչ  է կյանքը-սպասում մահվան նախասենյակում:
5.Ամեն մի կեղծիք դիմակ է,իսկ դիմակը ,որքանել լավ պատրաստված լինի այն,միշտ կարելի է տարբերել իսկական  դեմքից,եթե ավելի մեծ ուշադրությամբ նայես նրան:
6.Մարդկային ամբողջ իմաստությունը պարփակված է 2 բառի մեջ՝ՍՊԱՍԵԼ ԵՎ ՀՈՒՍԱԼ:
7.Ամեն մի դժբախտության դեմ կա 2 դեղ՝ԺԱՄԱՆԱԿԸ ԵՎ ԼՌՈՒԹՅՈՒՆԸ:
8.Երբեք ուշ չէ լռելը,եթե գիտես,որ ստում ես:
3

0

884

Հուն 17

Ինչքան էլ ուզում ես ներողություն խնդրի միևնույնն է սպին մնում է

Կար  չկար  մի  շատ  շուտ  բռնկվող  ու  անզուսպ  տղա  կար:
Մի  օր  նրա  հայրը  կանչում  է  որդուն  և  տալիս  է   մի  պարկ  լցված   մեխերով   և  ասում,  որ  ամեն անգամ,  երբ  չկարողանա  իր  բարկությունը  զսպել,  թող  մեկ  մեխ  խփի  գերանի  վրա:Առաջին  օրը  գերանին  մի  քանի  մեխեր  հայտնվեցին:Հաջորդ  շաբաթ  նա  սովորեց  ավելի  զուսպ   լինել  և  մեխերի  թիվը  կրճատվեց:Երիտասարդը  հասկացավ,  որ  ավելի  հեշտ  է  զսպել  իրեն,  քան  մեխ  խփել:Վերջապես  եկավ  այն  օրը,  որ  նա  կարողացավ  իրեն  ամբողջովին  տիրապետել  և  ոչ  մի  մեխ  չխփեց:
Այդ  մասին  պատմեց  հորը,  և  հայրն  այս  անգամ  ասաց  նրան,  որ  ամեն  անգամ,  երբ  կարողանա  զսպել  իրեն  և  չբարկանա  թող  մի  մեխ  հանի:
Ժամանակն  անցնում  էր...
Եվ  ահա  այն  օրը,  երբ  գերանին  ոչ  մի  մեխ  այլևս  չկար:Նա  եկավ  հոր  մոտ   և  պատմեց  նրան  այդ  մասին:Հայրը  նրան  տարավ  գերանի  մոտ  և  ասսց.<
միևնույն  է... սպին  մնում  է>>:
http://www.youtube.com/watch?v=7RfQvnBrpHU
Հուն 17

24   տարեկան  տղան  նայում  է  գնացքի  պատուհանից դուրս  և  բացականչում.
-Հայրի՞կ,  նայի՞ր, ծառերը  մնացին  հետևում:
Հայրը  ժպտաց,  իսկ  հեռու  նստած  երիտասարդ  զույգը  կարեկցանքով  նայում  էր  24 -ամյա  տղայի  երեխայական  վարքագծին:
Հանկարծ  տղան  նորից  բացականչեց.
-Հայրի՞կ,  նայի՞ր,  ամպերը  վազում  են  մեզ  հետ:
Երիտասարդ  զույգը   չդիմացավ  և ասաց  ծեր  հորը.
- Ինչո՞ւ  չեք  ձեր  որդուն  ցույց  տալիս   մի  լավ  բժշկի:
-Ցույց  տվել  եմ,- պատասխանեց  հայրը,-մենք  հենց  հիմա  վերադառնում  ենք  հիվանդանոցից:
Ծննդյան   օրվանից  իմ  որդինկույր  էր,  իսկ  հիմա  նա  տեսնում  է:
Յուրաքանչյուր  մարդ  մոլորակի  վրա  ունի  պատմություն:
Մի  դատեք  մարդկանց, քանի  դեռ  նրանց  լավ  չեք  ճանաչում:
Միգուցե  ճշմարտությունը  ձեզ  զարմացնի:
Մտածեք  մինչև  որևէ  բան  ասելը...
http://www.youtube.com/watch?v=dZ0-68Ptbb0
Նոյ 05

Թվում էր

Թվում էր սովորական ծանոթության նման է լինելու իմ և քո ծանոթությունը : Այո , ‘’թվում’’ էր , դա զգացի հենց այն պահին, երբ երկար ժամանակ անց տեսա նկարդ , որից հետո սիրտս սկսեց սովորականից արագ բաբախել:Աննկարագրելի զգացում էր …. Անմեղ աչքերով մի աղջիկ , որ մտավ սիրտս հենց իր անմեղ աչքերով ու նրբիկ հայացքով…Ամեն անգամ ինձ քո լինելության մասին հիշեցնելով ստիպեցիր , որ անտարբեր չմնամ , որ գերին դառնամ աչքերիդ … Նոր սեր էր կարծես ծնվում սրտումս:Օրեցօր ուղղակի ծանոթությունը վերածվում էր սիրահարվածության , ինչքան էլ փորձեի համոզել ինքս ինձ , որ չկա ոչ մի զգացմունք քո հանդեպ ` զուր էր … Աչքերդ,հայացքդ ստիպում էին ինձ անվերջ մնալ քո սիրո ծուղակում , որից դուրս գալ էլ չէի փորձում … Քո անընդհատ հիշեցումները հենց քո մասին տանում էին միայն քեզ սիրելու ճանապարհով : Բայց դրան հակառակ խոսքերդ, ակնարկներդ , որ մոռանամ քեզ , որ մեզ խանգարող հանգամանքները շատ են , թվում էր , որ կոչնչացնի զգացածս , բայց ավելի էր սերս ավելացնում : Անկեղծ , նվիրական ու մաքուր սեր էի զգում քո հանդեպ , բայց … Երևի հիշում ես , չես մոռացել մեր ջերմ զրույցները , որ հիմա էլ , թե հիշում եմ ժպիտ է հայտնվում դեմքիս … Երբեք չեմ մոռանա , որ ինձ ‘’ պապիկ ‘’ էիր անվանում , իսկ դու իմ հուշերում մնալու ես , որպես իմ ‘’դմբո ‘’ : Գիտեմ , որ ուրախանում էիր, երբ քեզ ‘’ դմբո ‘’ էի անվանում … Այո’ , փորձել եմ ամեն ինչ անել , որ չտխրես ու քեզ ոչ մի վայրկյան տխուր չտեսնեմ , սակայն գուցե չի հաջողվել ինձ մոտ …. Գուցե չեմ եղել այն , ինչ դու էիր փնտրում , ինչ դու էիր երազում … Չես դադարում մտքումս լինել , հիշում եմ ամեն պահ … Հիմա որոշել եմ ուժեղ լինել , ու այս ` հրաժեշտի նամակով էլ փորձում եմ անդարձ թողնել քեզ իմ անցյալում … Չմոռանաս , որ դու չես ցանկացել , որ ներկադ լինեմ , ոչ էլ ապագադ … Գուցե այսպես էր որոշված , գուցե պետք է ուղղակի սիրեի քեզ ու չլինեի կողքիդ… գուցե … Ես թողնում եմ քեզ , բայց ամբողջ սրտով ուզում եմ , որ երջանիկ լինես , թող որ ոչ ինձ հետ …
Նոյ 05

Ալկոհոլի չարաշահում և առողջություն

«Սալյո՛ւտե», «Զա վաշե զդորո՛վյե», «Չուկ սուկ կուե՛յ», «Սանտե՛յ»։ Իտալերեն, ռուսերեն, վիետնամերեն և ֆրանսերեն այս արտահայտությունները, որ խմելուց առաջ հաճախ են ասում մեկտեղ հավաքված ընկերներն ու բարեկամները, նշանակում են «ո՛ղջ լինենք»։ Իրականում, սակայն, խմիչքը միլիոնավոր մարդկանց գերեզման է տանում։ ԱԼԿՈՀՈԼԻ չարաշահումը բազմաբնույթ խնդիր է։ Տարբերվում է չարաշահման երեք փուլ։ Առաջինը, ըստ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության, «կանոնավոր ալկոհոլային հարբեցումն է, որի հետևանքով մարդը կարող է վնաս հասցնել» իր ֆիզիկական և հոգեկան առողջությանը կամ հասարակությանը։ Այդպիսի դեպքերում անհատը ավելի շատ ոգելից խմիչք է ընդունում, քան դա թույլատրվում է առողջապահական մարմինների կամ օրենքի կողմից։ Երկրորդ փուլում հարբեցումն արդեն իսկ վնասած է լինում մարդու ֆիզիկական կամ հոգեկան առողջությունը, սակայն դեռ կախվածություն առաջ բերած չի լինում։ Երրորդ փուլը ալկոհոլամոլությունն է՝ «ոգելից խմիչքի հանդեպ անզուսպ հակումը»։ Անհատը խմիչքի սուր պահանջ է զգում, շարունակում է խմել՝ չնայած դրա հետևանքով առաջացած խնդիրների, և վատ է զգում իրեն ալկոհոլի բացակայության դեպքում։ Անկախ այն բանից, թե ինչ տարիքի, սեռի կամ ազգության եք պատկանում՝ դուք չեք կարող խուսափել այն խնդիրներից, որ առաջ են գալիս կանոնավորաբար հարբելու հետևանքով։ Իսկ ինչպե՞ս է ալկոհոլն ազդում մարդու օրգանիզմի վրա։ Ոգելից խմիչքների չարաշահումը ի՞նչ վնասներ կարող է հասցնել առողջությանը։ Եվ ալկոհոլի ո՞ր քանակությունն է նորմալ համարվում։ Վնասակար՝ ուղեղի համար Էթանոլը՝ ալկոհոլային խմիչքների մեծ մասում առկա միացությունը, նյարդատոքսին է, այսինքն՝ նյութ, որը կարող է վնասել կամ քայքայել նյարդային համակարգը։ Իրականում, հարբածությունը թունավորման ձև է։ Մեծ քանակությամբ էթանոլը կարող է մարդուն գցել կոմայի մեջ և անգամ հանգեցնել մահվան։ Օրինակ՝ Ճապոնիայում ուսանողների շրջանում տարածված «իկինոմի» կոչվող սովորությունը (մի շնչով մեծ քանակությամբ ալկոհոլ խմելը) ամեն տարի երիտասարդների մահվան պատճառ է դառնում։ Մեր օրգանիզմը ունակ է էթանոլը վերածելու անվտանգ նյութերի, սակայն դա տեղի չի ունենում միանգամից։ Եթե ալկոհոլի ընդունումն ավելի արագ է կատարվում, քան օրգանիզմի կողմից նրա վնասազերծումը, ապա տեղի է ունենում էթանոլի կուտակում. մի բան, որը խիստ բացասաբար է անդրադառնում ուղեղի գործունեության վրա։ Ի՞նչ առումով։ Խոսելու կարողությունը, տեսողությունը, հավասարակշռությունը պահելու ունակությունը և վարքը արդյունք են ուղեղի նյարդաբջիջներում տեղի ունեցող աներևակայելիորեն բարդ քիմիական ռեակցիաների։ Էթանոլի առկայությունը փոխում է այդ ռեակցիաները՝ թուլացնելով կամ ակտիվացնելով որոշ միջնորդանյութեր, որոնք նյարդային ազդակները հաղորդում են մի նյարդաբջջից մյուսին։ Դրա հետևանքով ինֆորմացիան աղավաղված է փոխանցվում, ինչը խոչընդոտ է հանդիսանում ուղեղի նորմալ գործունեության համար։ Դա է պատճառը, որ երբ մարդը չափից շատ է խմում, նրա խոսքը դառնում է անհասկանալի, տեսողությունը նվազում է, շարժումները վերահսկելու կարողությունը թուլանում, իսկ վարքը դառնում է անկառավարելի ու սանձարձակ. բաներ, որ թունավորման նշաններ են։ Եթե մարդը ալկոհոլ է օգտագործում երկար ժամանակ, ուղեղը սովորում է հակազդել էթանոլի թունավոր ազդեցությանը և պահպանել նյարդերի նորմալ կենսագործունեությունը։ Սա առաջ է բերում ալկոհոլի հանդեպդիմադրողականություն։ Արդյունքում նույն քանակությամբ ալկոհոլը ավելի թույլ ազդեցություն է թողնում, քան մինչ այդ կթողներ։ Ալկոհոլամոլությունը առաջ է գալիս այն ժամանակ, երբ ուղեղն այնքան է սովորում ալկոհոլի առկայությանը, որ այլևս չի կարողանում նորմալ գործել՝ առանց դրա։ Օրգանիզմն իր քիմիական հավասարակշռությունը պահպանելու համար սկսում է ալկոհոլ պահանջել։ Եթե նման անհատը ոգելից խմիչք չի ընդունում, նրա ուղեղը չի կարողանում աշխատել, և նրա մոտ հիվանդագին երևույթներ են սկսվում, ինչպես օրինակ՝ անհանգստություն, դող և անգամ գիտակցության կորուստ։ Ուղեղի բաղադրության մեջ փոփոխություններ առաջ բերելուց բացի, ալկոհոլը կարող է հանգեցնել բջիջների ապաճման և քայքայման՝ փոխելով ուղեղի կառուցվածքը։ Ու թեև ոգելից խմիչքներից հրաժարվելու դեպքում որոշ չափով հնարավոր է բուժվել, սակայն երբեմն ուղեղին հասցված վնասը անդառնալի է ու բացասաբար է անդրադառնում հիշողության և մտավոր այլ ունակությունների վրա։ Ավելին, ուղեղը վնասվում է ոչ միայն երկարատև չարաշահումից։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ առողջությունը կարող է տուժել նույնիսկ այն դեպքում, երբ ալկոհոլը չարաշահվում է համեմատաբար կարճ ժամանակահատվածում։ Լյարդի հիվանդություններ և քաղցկեղ Լյարդը անգնահատելի դեր է խաղում սննդի մարսման, վարակների վերացման, արյան շրջանառության կարգավորման, օրգանիզմից թունավոր նյութերի, այդ թվում նաև ալկոհոլի հեռացման գործում։ Ոգելից խմիչքների երկարատև չարաշահումը վնաս է հասցնում լյարդին՝ երեք փուլով։ Առաջին փուլում՝ էթանոլի քայքայումը դանդաղեցնում է ճարպերի մարսման գործընթացը, ինչի հետևանքով դրանք սկսում են կուտակվել լյարդում։ Դա կոչվում է լյարդի ալկոհոլային ճարպային կազմափոխություն։ Ապա մարդու մոտ ժամանակի ընթացքում առաջ է գալիս լյարդի քրոնիկական բորբոքում՝ հեպատիտ։ Բացի այդ, ալկոհոլը իջեցնում է օրգանիզմի դիմադրողականությունը լյարդբորբ B–ի և C–ի վիրուսների նկատմամբ։* Եթեբորբոքային պրոցեսը չկանխվի, ապա բջիջները կքայքայվեն և կմահան։ Դեռ ավելին, ալկոհոլը վատթարացնում է վիճակը, քանզի խթանում է բջիջների մահվան բնականոն գործընթացը (ապոպտոզ)։ Հիվանդության վերջին փուլը ցիռոզն է։ Լյարդի շարունակական բորբոքման և բջիջների ոչնչացման կործանարար պրոցեսը անդառնալի վնաս է հասցնում մարդուն։ Ի վերջո լյարդը կորցնում է իր սպունգանման հատկությունն ու կարծրանում։ Ապա սկսում է սպիանալ, ինչը խոչընդոտում է արյան նորմալ հոսքը՝ հանգեցնելով լյարդային անբավարարության և մահվան։ Թույն՝ պտղի համար Ալկոհոլի չարաշահման ամենացավալի հետևանքներից մեկը չծնված երեխայի վրա նրա թողած ազդեցությունն է։ «Զարգացող պտղի համար ալկոհոլը շատ ավելի վնասակար է, քան դեղանյութերի չարաշահումը»,— ասվում է մի աշխատության մեջ («International Herald Tribune»)։ Երբ հղի կինը ոգելից խմիչք է ընդունում, նրա ներսում զարգացող երեխան նույնպես խմում է։ Մինչդեռ ալկոհոլի թունավոր ազդեցությունը հատկապես վնասակար է պտղի զարգացման այս շրջանում։ Ալկոհոլը անդառնալի վնաս է հասցնում չծնված երեխայի կենտրոնական նյարդային համակարգին։ Նյարդաբջիջների կազմավորման պրոցեսը նորմալ չի ընթանում։ Բջիջները ոչնչանում են, որոշ բջիջներ էլ սկսում են աճել ոչ ճիշտ տեղերում։ Այս ամենի հետևանքով առաջացող հիվանդությունը, որը կոչվում է ալկոհոլային համախտանիշ պտղի մոտ, նորածինների մտավոր հետամնացության գլխավոր պատճառն է։ Այդ հիվանդությամբ տառապող երեխաների շրջանում նկատվում են խոսքի հետ կապված խնդիրներ, մտավոր թերզարգացում, դանդաղ հասունացում, վարքի խանգարումներ, դանդաղ աճ, գերակտիվություն, լսողության ու տեսողության խանգարումներ և այլն։ Նման երեխաները հաճախ ծնվում են նաև դեմքի արատներով։ Ավելին, եթե մայրը հղիության ընթացքում նույնիսկ չափավոր քանակությամբ է ալկոհոլ ընդունել, ապա երեխան կարող է ձեռք բերել որոշակի հիվանդություններ, այդ թվում նաև վարքի և ուսումնական հմտությունների զարգացման խանգարումներ։ «Պարտադիր չէ ալկոհոլիկ լինել պտղին վնաս հասցնելու համար,— նշում է Վաշինգտոնի համալսարանի պրոֆեսոր Ան Սթրայզգաթը, որը զբաղվում է ալկոհոլի և թմրանյութերի օգտագործման հետևանքով պտղին հասցված վնասների հետազոտությամբ։— Բավական է, որ հղի ժամանակ կինը խմի»։ Իսկ Ֆրանսիայի՝ Առողջապահության և բժշկական հետազոտությունների ազգային ինստիտուտի հաղորդագրություններից մեկում ասվում էր. «Վտանգավոր է ալկոհոլ օգտագործել հղիության ողջ ընթացքում. երբևէ չի սահմանվել [ոգելից խմիչքի] մի այնպիսի նվազագույն չափաքանակ, որը վնասակար չի լինի» («Alcool—Effets sur la santé»)։ Ուստի կարելի է ասել, որ հղի կամ հղիանալու մտադրություն ունեցող կինը խոհեմաբար կվարվի, եթե ընդհանրապես հրաժարվի ոգելից խմիչքներից։* Օգտագործել չափավոր Վերոհիշյալ հիվանդությունների ցուցակը այսքանով չի սահմանափակվում։ 2004 թ.–ին մի պարբերագրում նշվում էր, որ «անգամ քիչ քանակությամբ ալկոհոլը մեծացնում է վնասվածքներ ստանալու վտանգը և մարդուն խոցելի է դարձնում ավելի քան 60 հիվանդությունների նկատմամբ» («Nature»)։ Իսկ ինչպե՞ս խուսափել այդ վնասներից։ Աշխարհի տարբեր ծայրերում ապրող միլիոնավոր մարդիկ, ոգելից խմիչքներ օգտագործելով հանդերձ, վնաս չեն հասցնում իրենց առողջությանը, քանի որ խմում են ժամանակ առ ժամանակ։ Առողջության պահպանման գլխավոր պայմանը չափավորությունն է։ Իսկ որքա՞նն է չափավոր։ Մարդիկ մեծամասամբ այն կարծիքին են, որ ալկոհոլը չափավորությամբ են օգտագործում։ Նրանք հավանաբար մտածում են, որ եթե չեն հարբել կամ դարձել ալկոհոլամոլ, ապա որևէ խնդիր այս առումով չունեն։ Այնինչ Եվրոպայում յուրաքանչյուր չորրորդ տղամարդը այնքան ալկոհոլ է ընդունում, որ նրան կարելի է հարբեցող համարել։ Ըստ տարբեր աղբյուրների՝ ոգելից խմիչքների չափավոր քանակություն է համարվում օրվա մեջ 20 գրամ մաքուր ալկոհոլը՝ տղամարդկանց համար, և 10 գրամը՝ կանանց։ Ֆրանսիայի և Բրիտանիայի՝ առողջապահության ոլորտի մասնագետները «թույլատրելի» են համարում երեք (ստանդարտ) բաժակ ոգելից խմիչքը՝ տղամարդկանց համար ու երկուսը՝ կանանց։ Իսկ ԱՄՆ–ի՝ Ալկոհոլի չարաշահման և ալկոհոլամոլության ազգային ինստիտուտը խորհուրդ է տալիս «65–ից բարձր տարիքի անհատներին սահմանափակել ալկոհոլի գործածությունը՝ օրվա մեջ խմելով 1 բաժակ»։* Պետք է նշել, սակայն, որ տարբեր մարդիկ տարբեր դիմադրողականություն ունեն ալկոհոլի նկատմամբ։ Որոշ դեպքերում չափազանց բարձր կարող են լինել անգամ այս ցածր նորմերը։ Օրինակ՝ «չափավոր քանակությամբ ալկոհոլը կարող է վնասակար լինել հուզական և տագնապային խանգարումներ ունեցողների համար» («10th Special Report to the U.S. Congress on Alcohol and Health»)։ Նաև պետք է հաշվի առնել մարդու տարիքը, հիվանդության պատմությունը, մարմնի կազմվածքը և այլն (տե՛ս «Ինչպես նվազեցնել վտանգը» շրջանակը)։ Ինչպե՞ս օգնել ալկոհոլը չարաշահող մարդկանց։ Այս հարցի պատասխանը կտրվի հաջորդ հոդվածում։ ԳԵՆԵՐԸ ՈՐԵՎԷ ԴԵՐ ԽԱՂՈ՞ՒՄ ԵՆ Ձգտելով գտնել ալկոհոլիզմի բուժումը՝ գիտնականները փորձել են պարզել, թե ինչ դեր են խաղում գեները ալկոհոլամության առաջացման և զարգացման հարցում։ Առ այսօր նրանք հայտնաբերել են մի քանի գեներ, որոնք թվում է որոշակի դեր են խաղում այն բանում, թե ինչպես է ալկոհոլը ներգործում օրգանիզմի վրա։ Սակայն գեները ալկոհոլիզմի միակ պատճառը չեն։ Նույնիսկ եթե որոշ մարդիկ ժառանգական նախատրամադրվածություն ունեն ալկոհոլից կախվածություն ձեռք բերելու, պարտադիր չէ, որ նրանք դառնան մոլի հարբեցող։ Այս հարցում կարևոր դեր է խաղում նաև այն միջավայրը, որում ապրում է մարդը։ Պարզվել է, որ ալկոհոլամոլ դառնալու հավանականությունը մեծ է, եթե անհատը սխալ դաստիարակություն է ստացել, մեծացել է ալկոհոլիկի ընտանիքում կամ հարբեցողների շրջապատում։ Դրան կարող են նպաստել նաև վեճերն ու տարաձայնությունները, էմոցիոնալ խնդիրները, դեպրեսիան, ագրեսիվությունը, հաճույքներ ստանալու ձգտումը, ալկոհոլի նկատմամբ բարձր դիմադրողականությունը, կամ որևէ այլ թմրանյութի հանդեպ հակվածությունը։ Փաստորեն, ալկոհոլամոլությունը առաջ է գալիս բոլոր այս, ինչպես նաև ուրիշ գործոններից։ ՖՐԱՆՍԻԱ Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ալկոհոլը չարաշահող մարդկանց թիվը մոտավորապես հավասար է 5 միլիոնի, որոնցից 2–3 միլիոնը մոլի հարբեցող է։ ՆԻԳԵՐԻԱ Լագոսում լույս տեսնող մի օրաթերթի համաձայն՝ «ավելի քան 15 միլիոն նիգերիացիներ»՝ բնակչության մոտ 12 տոկոսը, «ալկոհոլիկներ են» («Daily Champion»)։ ՊՈՐՏՈՒԳԱԼԻԱ Միջին հաշվով՝ այս երկրում յուրաքանչյուր անձ այնքան ալկոհոլ է ընդունում, որ դա ամենաբարձր ցուցանիշներից մեկն է աշխարհում։ Լիսաբոնում լույս տեսնող մի պարբերաթերթում նշվում է, որ այդ երկրի բնակչության 10 տոկոսը «ալկոհոլի պատճառով լուրջ առողջական խնդիրներ է ձեռք բերել» («Público»)։ ՄԻԱՑՅԱԼ ՆԱՀԱՆԳՆԵՐ Ըստ մի հաղորդագրության՝ «հարբեցողի կամ ալկոհոլամոլի ախտորոշում կարելի է տալ Ուղեղ՝ բջիջների քայքայում, հիշողության կորուստ, դեպրեսիա, ագրեսիվություն Տեսողության, խոսքի, կոորդինացիայի վատթարացում Կոկորդի, բերանի, կրծքի և լյարդի քաղցկեղ Սիրտ՝ մկանների թուլացում, սրտի անբավարարություն Լյարդ՝ ճարպի կուտակում, չափերի մեծացում, սպիացում (ցիռոզ) Այլ վտանգներ՝ իմուն համակարգի թուլացում, խոցեր, ենթաստամոքսային գեղձի բորբոքում Հղի կանանց մոտ՝ մտավոր հետամնաց կամ խեղանդամ երեխա ունենալու վտանգ [Նկար 8–րդ էջի վրա] «Զարգացող պտղի համար ալկոհոլը շատ ավելի վնասակար է, քան դեղանյութերի չարաշահումը» Մարդու օրգանիզմում չկա մի այնպիսի օրգան, որը չտուժի ալկոհոլից: Նյարդային համակարգն ալկոհոլի հանդեպ խիստ զգայուն է: Եթե ալկոհոլի խտությունն արյան մեջ ընդունենք 1 միավոր, ապա լյարդում այն կկազմի` 1.45, ողնուղեղում` 1.50, իսկ ուղեղում` 1.75 միավոր:մոտավորապես 14 միլիոն ամերիկացու՝բնակչության 7,4 տոկոսին»